Αρχείο για Ιανουαρίου 2011

Η αβάσταχτη ελαφρότητα του Economist

http://rnbnet.gr/details.php?id=1396

Για όποιον- οικονομολόγο ή μη- θέλει να έχει μια εικόνα για την τρέχουσα (μεσομακροπρόθεσμη και, βεβαίως, βραχυπρόθεσμη) ανάλυση του κυρίαρχου ρεύματος των οικονομικών (κυρίως), αλλά και πολιτικών εξελίξεων, το εβδομαδιαίο βρετανικό περιοδικό Economist είναι σίγουρα μια από τις βασικές πηγές. Η χρονολογία της πρώτης του έκδοσης (1843), η εντυπωσιακή ποσοτική (αν μη τι άλλο) διείσδυσή του (1.6 εκατομμύρια αντίτυπα ανά τεύχος) και η περιγραφή του βασικού σκοπού του («Να συμμετάσχει στο σκληρό ανταγωνισμό ανάμεσα στην ευφυία, που μας ωθεί να πάμε μπροστά, και την ευτελή άγνοια, που εμποδίζει την πρόοδό μας»), εξασφαλίζουν στον αναγνώστη ότι το εκάστοτε εβδομαδιαίο ανάγνωσμα προερχόμενο από τη συγκεκριμένη πηγή, εντάσσεται σε μια ταυτότητα, στη βάση της οποίας ο αναγνώστης «ξέρει τι να περιμένει».

Υπ’ αυτή την έννοια, η απεικόνιση ενός λιωμένου εγχειριδίου σύγχρονης οικονομικής θεωρίας, με τη συνοδεία του τίτλου «Πού έκανε λάθος και πώς αλλάζει λόγω της κρίσης» στο εξώφυλλο της 18-24 Ιουλίου 2009, ήταν μια μάλλον αναπάντεχη εκτροπή. Η «εκτροπή» αυτή, ωστόσο, έμοιαζε να συνάδει με το σοκ της συγχρονικής αποτυχίας ενός οικονομικού συστήματος, του οποίου η περιγραφή ήταν επί δεκαετίες αποτυπωμένη στο λιωμένο βιβλίο του εξωφύλλου του Economist. Ήταν η φάση της κρίσης κατά την οποία ένας διάχυτος προβληματισμός για το «πόσο μεγάλη ζημιά έχει γίνει επιτέλους», διέτρεχε τα κείμενα όχι μόνο των αρθρογράφων του Economist, αλλά και πολλών θεωρητικών των ορθόδοξων οικονομικών, πολιτικών ηγετών κ.ο.κ. Στην περίπτωση του συγκεκριμένου τεύχους του περιοδικού είναι, νομίζω, χαρακτηριστικές δηλώσεις όπως «…τα τελευταία 30 χρόνια μακροοικονομικής εκπαίδευσης στα μεγαλύτερη Αμερικάνικα και Βρετανικά Πανεπιστήμια ήταν μια πολυδάπανη σπατάλη χρόνου» (The Economist, 18-24 Ιουλίου 2009, σελ. 68) ή ο χαρακτηρισμός κορυφαίων οικονομολόγων του ορθόδοξου ρεύματος (ο.π., σελ. 11) ως «ορθολογικών ηλίθιων»  (‘rational fools’-μια έκφραση που χρησιμοποίησε ο Αμάρτια Σεν για να επικρίνει την υπόθεση του ορθολογικού οικονομικού δρώντος (agent) στο βιβλίο του «Κριτική στα συμπεριφοριακά θεμέλια της Οικονομικής Θεωρίας»).

Ήταν η φάση κατά την οποία, η εντυπωσιακή διάσταση της κρίσης και η ανάγκη κατανόησης και αντιμετώπισής της, συνετέλεσαν ώστε να ανασυρθούν (σε αναλυτικό επίπεδο, αλλά ως έναν βαθμό και σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής) ερμηνευτικές θεωρίες χρόνια «ηττημένες» στο ιδεολογικό και πολιτικό πεδίο. Οι αναφορές στο Μαρξ και τον Κέυνς πλήθυναν, οι πωλήσεις του Κεφαλαίου και της Γενικής Θεωρίας εκτοξεύτηκαν, ενώ η επαναφορά της έννοιας της ενεργού ζήτησης και της τόνωσής της μέσω της κρατικής παρέμβασης, μετουσιώθηκαν σε πολιτική πρακτική (παρότι για σύντομο διάστημα, και με τρόπο στρεβλό και αποσπασματικό). Με άλλα λόγια, αυτό που φαινόταν να συμβαίνει εκείνη την περίοδο ήταν η άρρητη παραδοχή ότι η κριτική στην κυρίαρχη οικονομική θεωρία και πρακτική ήταν βάσιμη, ότι οι λόγοι δημιουργίας της κρίσης αφορούσαν το ίδιο το σύστημα και ότι έπρεπε να αντιμετωπιστούν με αντίστοιχο τρόπο. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

5 Σχόλια